eDSH Hyrje

Hyrje

Kombi

Bashkimi

Histori

Krimet

E Djathta

Veprimtari

Libra

Kuvendi

Posta juaj

Kush jemi ne

Tregoi një miku

Emri juaj:

E-maili juaj:

E-maili i mikut:

Komenti juaj:

Një kopje për ju

Nacionalizmi islamik i Abdi Baletës
- Pa dallim krahine e ideje por jo feje –

Në shkurt të vitit 1991, në një seancë plenare të Kuvendit Popullor ku diskutohej për të drejtën ose jo të përfaqësimit të organizatës “Omonia” në Parlament, shkëlqeu oratoria e një ish-diplomati e politikani të njohur në mbrojtje të interesave kombëtare të shqiptarëve, z. Abdi Baleta i cili, në shtjellimin e tezave të tij, u bë nismëtar i ringjalljes së ideve të nacionalizmit të dikurshëm shqiptar. Popullariteti i z. Baleta u rrit shumë shpejt dhe, pas një viti, si shqiptarët ashtu edhe të huajt e kishin si pikë referimi të të gjithë rrymës nacionaliste shqiptare. Mirëpo dalngadalë, në tezat e z. Baleta u shfaqën kriteret përzgjedhëse, dëshira për të bërë një Shqipëri që mbështetej kryesisht tek elementi islamik dhe, në mos në armiqësi, të paktën në antagonizëm me pjesën tjetër jo-islamike të shqiptarëve.
Boshti kardinal i pikëpamjeve nacionaliste të z. Baleta është paralelizmi ndërmjet idealeve të nacionalizmit shqiptar me ato të islamizmit. Nuk po analizojmë drejtësinë ose jo të pikëpamjeve të z. Baleta. Mjafton të nënvizojmë se, që në themel të kësaj filozofie politike, është shkelur parimi bazë i çdo nacionalizmi të mirëfilltë: gjithëpërfshirja. Ajo përjashton një numër impresionues shqiptarësh nga vargani i përpjekjeve të mundimshme për zgjidhjen e problemit kombëtar shqiptar.
Po të llogarisim një popullsi prej pak më shumë se 3.2 milionësh në Shqipërinë Perëndimore, rreth 1.2 milionë janë të krishterë ndërsa 2 milionë myslimanë. Pra me ose pa dashje, 1.2 milionë veta që flasin shqip flaken tutje, që në hapin e parë, si të panevojshëm e ndofta të dëmshëm për çështjen e përbashkët.
Paralelizmi i filozofisë islame me atë të nacionalizmit shqiptar është disi i vështirë për t’u kuptuar nga një shqiptar i zakonshëm. Fillimisht ai duhet ta ndiejë të afërt dogmën, shpirtin dhe mentalitetin islamik. Pa këtë afëri as që mund të flitet për një pajtim ndërmjet doktrinës fetare islamike dhe filozofisë së nacionalizmit shqiptar. Aq më pak mund të mendohet që e para të zëvendësojë të dytën në po atë rol që luan vetë nacionalizmi shqiptar. Me qenë se në të gjitha vendet e botës, tonin jetës politike, ekonomike, shpirtërore e kulturore ia japin metropolet e mëdha, nëse diskutojmë në rrafshin perspektiv, le të marrim parasysh një të ri tiranas të përkatësisë islamike. (Dihet që, në fund të fundit, “e sotmja e Parisit është e nesërmja e Montpeliesë”). Cilat janë predispozitat e tij, afiniteti, interesat, preferencat, mentaliteti, dëshirat dhe aspiratat ?
Të nisim nga emri. Sot është e vështirë të gjesh në Tiranë një të ri me emrin Abdullah, Hajdar, Qeramudin, Shemsedin, Muharrem, madje edhe Skënder apo Abdi. Për shkak të një armiqësie të gjatë e artificiale të komunizmit shqiptar ndaj Perëndimit, për fat të keq, njerëzit, edhe ata të besimit islam, si reagim i heshtur ndaj përzgjedhjes absurde të miqve dhe armiqve nga Diktatura, kaluan në ekstremin tjetër : në përzgjedhjen e emrave disi të panatyrshëm historikisht për veshin e shqiptarit, të përkatësisë jo vetëm latine por deri edhe anglo-saksone (ndërkohë që ne kemi pasur një traditë të bukur të vendosjes së emrave shqiptarë në kohën e Mbretërisë). Me ose pa dashje ky përbën një hap real të njëfarë largimi të shqiptarëve të sotëm nga bota lindore me të cilën, deri 90 vjet përpara, bashkëjetonin në të njëtin shtet.
Le të vazhdojmë me hobitë kulturore. A ka ndonjë tiranas të apasionuar pas një këngëtari iranian, një shkrimtari afgan apo një studiuesi a shkencëtari saudit ? Si zor të gjendet qoftë edhe një ekzemplar i vetëm. Ndërkohë nuk është aspak nevoja të shtrojmë të njëjtën pyetje për amerikanët, anglezët, francezët, gjermanët apo italianët. Në kuptimin e mësipërm, nuk është propagandë ajo që thuhet shpesh se “ne shqiptarët i përkasim Perëndimit”. Ky është një fakt real. Madje më shumë se 100 vjet të shkuara, që nga Stambolli i largët, ka qenë një rilindas i madh i fesë islame, NaimFrashëri, ai që ka thënë se “për Shqipërinë dielli lind andej nga perëndon”. Si rrjedhojë ne arrijmë në përfundimin e rëndësishëm se islamizmi është një veshje që nuk i pengon aspak shqiptarët myslimanë ta ndiejnë veten më të afërt me të krishterët e Europës sesa me islamikët e largët të shkretëtirave të Azisë.
Të vijmë në praktikën fetare. Sa për qind e shqiptarëve të rinj tiranas myslimanë i falin të pesë vaktet dhe venë në xhami, të paktën të premteve ? Të dhënat që kam janë tepër zhgënjyese për çdo ithtar të islamizmit klasik që kërkon zbatimin me përpikmëri të të gjitha kërkesave detyruese të konfesionit islamik. Ata, nëse ekzistojnë, janë në një numër të papërfillshëm. Do të isha i kënaqur sikur dikush, diku, të më bindte për të kundërtën. Por, për fat të keq, ky është gjithashtu një fakt i njohur ndaj të cilit nuk kemi kurrfarë fuqie për ta zhbërë. I mirë ose i keq, ky është realiteti shqiptar.
Të vijmë në kushtet e jetës së përditshme. A është në gjendje një vizitor i huaj që vjen në Tiranë dhe hyn në një shtëpi qytetare çfarëdo, të dallojë nëse i zoti i shtëpisë është i krishterë apo muhamedan ? Është pothuajse e pamundur. Mjedisi, mobilimi, jetesa, preferencat në zbukurimet apo ornamentikën e përdorur, stili dhe shija e të zotit të shtëpisë nuk të japin kurrfarë të dhëne se ai i përket atij grupit të vjetër që dikur osmanët e quanin “turk” apo atij tjetrit që i thoshin “kaurr”. Atëhere, si është e mundur që një tiranas i tillë të ketë dobësi për shiltet e gjata të shtrira përdhe, për sofrat e shtruara në dysheme, për të ngrënët e përbashkët në një tas me dy gishtat e dorës, për gratë e mbuluara me ferexhe, për meloditë e zvargura të ahengjeve orientale etj, etj,…Sepse edhe në shtëpitë e pasura arabe, stili oriental i jetesës është dominues. Ndërkohë ai arab që e ka ndryshuar atë stil, nuk mund të përmendet si shembëlltyrë për ta hedhur poshtë përshkrimin e mësipërm sepse ai ka dalë kundër të vetëve dhe është “tradhtar”. Në të tilla kushte, i riu tiranas i sotëm, nuk është aspak i prirur të ëndërrojë të kthehet në një besimtar të devotshëm oriental. Pra në jetën e përditshme, pikat e takimit të shqiptarit të rëndomtë me myslimanin e zakonshëm arab, sudanez, iranian apo afgan, janë inekzistente.
Duke përmbledhur sa përmendëm më sipër arrijmë në përfundimin që nga 2 milionë myslimanët e Shqipërisë Perëndimore nuk bëhen as 200 mijë ata që ende e kanë të ngulitur fort në ndërgjegje përkatësinë e tyre islamike. Atëherë, edhe sikur të gjitha arsyetimet e z. Baleta të ishin të drejta, a ka mundësi që nacionalizmi shqiptar të fitojë një betejë ku 200 mijë shqiptarë “të mirë” do të ndodhen përballë 3 milionë shqiptarëve “të liq” ? Dhe në fund të fundit, a mund të quhet nacionalizëm një filozofi e tillë që barazon me Kombin vetëm një pjesë të tij ?
Le të vijmë në rrafshin pragmatik. Çlirimi i Kosovës nga zgjedha serbe nuk u bë nga forcat e bashkuara të Iranit, Irakut, Arabisë Saudite, Egjiptit apo Sudanit. Atë e çliruan forcat e NATO-s. Në të tilla kushte, a ka kuptim një aleancë me ata që, edhe sikur ta kenë dëshirën për të na ndihmuar, nuk kanë fuqinë e nevojshme për ta realizuar atë ndihmë në terren ? Është rasti, ndërkaq, të nënvizojmë se ndërmjet shumicës së vendeve islamike të botës së tretë dhe Jugosllavisë së dikurshme të udhëhequr nga Tito, ka pasur lidhje tepër të ngrohta. Nuk ka mundësi që të mos kenë mbetur gjurmë të asaj dashurie të vjetër në kujtesën historike të vendeve në fjalë. Me këtë shpjegohet edhe indiferentizmi relativ i atyre vendeve gjatë konfliktit të përgjakshëm të Bosnjes, popullsia e së cilës, ndryshe nga shqiptarët, vetëdeklarohej si “komb mysliman”, një shpikje origjinale dhe antishkencore e kohës së Jugosllavisë së Titos.
Së fundi, në rrafshin historik, e vetmja lidhje e shqiptarëve me arabët ka qenë fati i përbashkët i të dyja palëve si koloni të turqve osmanë, shërbimi i gjatë ushtarak i rekrutëve shqiptarë në shkretëtirat e Jemenit dhe shkrimi arab i imponuar nëpërmjet turqve të cilët frymëzuan edhe bejtexhinjtë shqiptarë të shkruanin vargje sipas modelit arab ose persian.
Marrëdhëniet me Perandorinë Osmane kërkojnë një trajtim të kujdesshëm e të veçantë pasi nga fqinjët tanë ballkanas por edhe nga vetë shqiptarët është spekulluar shumë me to. Ka një teori që islamizimi i shqiptarëve i shpëtoi ata nga rreziku i asimilimit sllav ose grek. Mund të ketë bazë vërtetësie. Mirëpo duke u mbështetur fort në një argument të tillë, ne tërthoras pranojmë që përqafimi i fesë së re nuk u bë nga dashuria që kishin shqiptarët për të por nga nevoja e mbijetesës. Në ditët e sotme tabloja është e përmbysur. Pikërisht përkatësia islamike e shqiptarëve përbën njëfarë handicap-i, një pengesë për sigurimin e aleatëve perëndimorë të fuqishëm, të aftë për të na ndihmuar në realizimin e bashkimit tonë kombëtar. Atëhere ç’na sugjeron teoria e mbijetesës, e aplikuar për shekullin XVII, nëse do t’i kërkonim ndihmë për shqiptarët e shekullit XXI ? Sigurisht që, nga ana e hartuesve të saj, nuk mund të përfytyrohet një propozim për një konvertim të ri të shqiptarëve në një fe perëndimore. Ngjan me një absurditet. Por njëherësh, rreshtimi i nacionalizmit shqiptar në një vijë politike, ideologjike dhe shpirtërore me islamizmin e Lindjes së Mesme është gjithashtu një non-sens. Një rreshtim i tillë ka kuptim vetëm nëse ne jemi të vendosur t’i shërbejmë në radhë të parë islamizmit e pastaj nacionalizmit shqiptar dhe jo anasjelltas.
Nacionalizmi islamik përbën një hap tjetër prapa në rrugën e mundimshme të arritjes së një zgjidhjeje të çështjes sonë kombëtare.

Më tej